Fundusze Strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii. Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE. Polityka Strukturalna i Fundusze mają pomóc władzom centralnym i regionalnym słabiej rozwiniętych regionów w rozwiązaniu ich najważniejszych problemów gospodarczych.

Obecnie funkcjonują cztery Fundusze Strukturalne:

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY - ESF

Europejski Fundusz Społeczny (European Social Found - ESF) - na walkę z bezrobociem i promocję zatrudnienia, Europejski Fundusz Społeczny działa od 1960 r. Głównym celem Europejskiego Funduszu Społecznego jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich. Środki finansowe są przeznaczane na pomoc dla różnych regionów i grup społecznych, w tym w szczególności dla pracowników zagrożonych bezrobociem długoterminowym oraz dla ludzi młodych (do 25 roku życia) wkraczających dopiero na rynek pracy. Pomoc z Europejskiego Funduszu Społecznego jest realizowana poprzez:

• organizowanie szkoleń rozwijających umiejętności zawodowe (w tym praktyk i szkoleń wewnątrzzakładowych), przez co zwiększa się możliwości pracowników na rynku pracy,
• ulepszanie systemów powszechnego kształcenia oraz dostosowywanie ich do aktualnego zapotrzebowania na rynku pracy,
• kształcenie kadr, ekspertów i personelu dydaktycznego; wspieranie pośrednictwa pracy oraz organizacji zajmujących się doradztwem i informacją zawodową,
• wspieranie programów mających na celu tworzenie nowych miejsc pracy w tym zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach,
• walkę z dyskryminacją zawodową w tym wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy,
• wspieranie grup ludzi odrzuconych i defaworyzowanych przez społeczeństwo (np. bezdomnych i uzależnionych),
• pomoc techniczną, badania naukowe i promowanie nowych technologii.

EUROPEJSKI FUNDUSZ ORIENTACJI I GWARANCJI ROLNEJ - EAGGF

Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (European Agriculture Guidance and Guarantee Founds - EAGGF) - środki przeznaczone na rozwój obszarów wiejskich, wspieranie produkcji rolno-spożywczej) Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF) powstał w 1964 r, zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich. Na Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej jest przeznaczana największa część budżetu Unii Europejskiej (w 1999 przeznaczono na ten cel 42,2 procenta budżetu). Ponadto środki Funduszu pochodzą z opłat nakładanych na importowane spoza Unii Europejskiej produkty rolne. EAGGF składa się z dwóch sekcji: Sekcji Gwarancji, która finansuje wspólną politykę rolną (zakupy interwencyjne produktów rolnych, dotacje bezpośrednie dla rolników) oraz Sekcji Orientacji, która wspiera przekształcenia w rolnictwie w poszczególnych państwach UE i jest instrumentem polityki strukturalnej. W ramach Sekcji Orientacji EAGGF realizuje się następujące zadania:

• rozwój i modernizacja terenów wiejskich,
• wspieranie inicjatyw służących zmianom struktury zawodowej na wsi (w tym kształcenia zawodowego rolników i ich przekwalifikowania do innych zawodów),
• wspomaganie działań mających na celu zwiększenie konkurencyjności produktów rolnych,
• restrukturyzacja oraz dostosowanie potencjału produkcyjnego gospodarstw do wymogów rynku,
• pomoc przy osiedlaniu się młodych rolników,
• wspieranie rozwoju ruchu turystycznego i rzemiosła,
• rozwój i eksploatacja terenów leśnych,
• inwestycje w ochronę środowiska,
• wyrównywanie szans gospodarstw położonych na terenach górzystych i terenach dotkniętych kataklizmami.

EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO - ERDF

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (European Regional Development Found - ERDF) - środki na wsparcie rozwoju społeczno-gospodarczego w regionach Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego powstał w 1975 roku jako reakcja na coraz głębsze rozbieżności w rozwoju regionów (spowodowane kryzysem gospodarczym i przystąpieniem do UE Wielkiej Brytanii i Irlandii). Jego głównym zadaniem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionalnego krajów należących do UE. W szczególności fundusz ten udziela wsparcia inwestycjom produkcyjnym, rozwojowi infrastruktury, lokalnym inicjatywom rozwojowym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom.

FINANSOWY INSTRUMENT ORIENTACJI RYBOŁÓWSTWA - FIFG

Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa (Financial Instrument for Fisheries Guidance - FIFG) - środki na restrukturyzację rybołówstwa) Fundusz powstał w 1993 r. Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich Unii Europejskiej. Za pośrednictwem FIFG finansowane są inicjatywy w następujących dziedzinach:

• rozwój hodowli ryb,
• rozwój infrastruktury portów rybackich oraz ich wyposażenie w niezbędne zaplecze i urządzenia,
• restrukturyzacja i unowocześnienie floty rybackiej oraz metod połowu i przetwarzania ryb,
• podnoszenie konkurencyjności produktów rybnych i ich promowanie na rynku.

oraz

FUNDUSZ SPÓJNOŚCI

Fundusz Spójności (Cohesion Found) - wspiera inwestycje w infrastrukturę transportową oraz przedsięwzięcia służące ochronie środowiska) Fundusz Spójności został utworzony w 1994 r. Fundusz Spójności jako instrument polityki spójności gospodarczej i społecznej, współfinansuje projekty w dziedzinie środowiska naturalnego oraz sieci transeuropejskich w zakresie infrastruktury transportu. Przyczynia się do zapewnienia równowagi gospodarczej i społecznej krajów członkowskich. Fundusz ten nie należy do grupy Funduszy Strukturalnych, Zakres działania Funduszu Spójności obejmuje pomoc o zasięgu krajowym, a nie regionalnym jak to ma miejsce w przypadku funduszy strukturalnych. Będzie funkcjonował do 2006 roku. Środki finansowe Funduszu Spójności są kierowane do państw członkowskich, w których produkt narodowy brutto (PNB) per capita na jednego mieszkańca jest niższy niż 90% średniej w państwach Unii Europejskiej. Finansowanie przedsięwzięć z Funduszu Spójności opiera się na zasadzie współfinansowania. Projekty inwestycyjne ubiegające się o dofinansowanie mogą być wsparte w ramach Funduszu Spójności maksymalnie do wysokości 85 % wydatków publicznych lub innych równoważnych wydatków, włączając w to wydatki jednostek, których działalność jest podjęta w ramach administracyjnych lub prawnych, na mocy których mogą być uważane za równoważne jednostkom publicznym (tzw. wydatków kwalifikowanych). Strona polska musi zagwarantować środki na pozostałe finansowanie, z jednego lub kilku źródeł. W ramach jednego projektu nie można korzystać jednocześnie z Funduszu Spójności oraz funduszy strukturalnych. Pomoc doradcza może być finansowana ze środków Funduszu Spójności w 100%.